ადრეული ქორწინება (R)

      ადრეული ქორწინება გულისხმობს ოფიციალურ ან არაოფიციალურ კავშირს 2 ადამიანს შორის, რომელთაგან თუნდაც ერთ-ერთს ჯერ არ მიუღწევია სრულწლოვანების ასაკის – 18 წლისთვის.

ადრეულ ქორწინებას, ასევე უწოდებენ „იძულებით“ ქორწინებას, ვინაიდან ბავშვებს, მათი ასაკიდან გამომდინარე, არ შეუძლიათ გამოხატონ თავისუფალი და გააზრებული თანხმობა ქორწინების თაობაზე. გოგონების უმეტესობა, ვერ აცნობიერებს, რა არის ქორწინება და ოჯახური ცხოვრება.

ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის თანახმად, ქორწინება დასაშვებია მხოლოდ სრულწლოვან მხარეებს შორის მათი თავისუფალი ნების საფუძველზე. დაქორწინებისას და ქორწინების პერიოდში, ასევე განქორწინებისას, მხარეები უნდა სარგებლობდნენ აბსოლუტურად თანაბარი უფლებებით.

ადრეული ქორწინების გამომწვევი მიზეზები

ადრეული ქორწინების გამომწვევი მიზეზებიდან უნდა გამოვყოთ 2 ძირითადი მიზეზი: ადრეული ქორწინება პირადი სურვილით და იძულებით.

საქართველოს რეალობიდან გამომდინარე, პირადი სურვილით ადრეული ქორწინების გამომწვევ მიზეზად შეიძლება მივიჩნიოთ საზოგადოებაში დამკვიდრებული მანკიერი სტერეოტიპები და ტრადიციები. გარდატეხის ასაკში მოზარდებს უჩნდებათ სურვილი შეხვდნენ და იურთიერთონ მათთვის სასურველ ადამიანებთან, მაგრამ ხშირ შემთხვევაში, ეს მეზობლების და ზოგადად საზოგადოების თვალში „არასწორ“ საქციელად აღიქმება. აღნიშნულს თან სდევს ჭორაობა და მითქმა-მოთქმა, რაც გოგონებს „ცუდ რეპუტაციას“ სძენს და შემდგომში მათი გათხოვებაც პრობლემატური ხდება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ტრადიციებისა და მენტალიტეტის გათვალისწინებით, გოგონები ცდილობენ აიცილონ სოციალური სტიგმა, საკუთარ ურთიერთობებს ლეგიტიმური ხასიათი შესძინონ და სექსუალური კავშირის სურვილი ქორწინებით დაიკმაყოფილონ.

როდესაც ადრეულ ასაკში ქორწინება ხდება იძულებით, ამ დროს ქორწინების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებენ არა უშუალოდ მოზარდები, არამედ მათი მშობლები, რაც ძირითადად განპირობებულია ოჯახების ფინანსური მდგომარეობის გაუმჯობესების სურვილით. მშობლები, მათი მატერიალური სიდუხჭირიდან და გაჭირვებიდან გამომდინარე, ცდილობენ მოძებნონ შედარებით შეძლებული ოჯახები და ბავშვის ნების აბსოლუტური უგულებელყოფით, გაათხოვონ ის მათთვის სასურველ სასიძოზე. სამწუხაროდ, არასრულწლოვნების აზრის გათვალისწინება არ ხდება და ისინი იძულებულნი არიან დამორჩილდნენ მშობლების ნებას. არის შემთხვევები, როდესაც წყვილი ერთმანეთს პირველად სწორედ საკუთარ ქორწილში ნახულობს. ქორწინების ასეთი მანკიერი ტრადიცია, უმეტესად ეთნიკური უმცირესობებით დაკომპლექტებულ დასახლებებში გვხვდება. მშობლები მიიჩნევენ, რომ გათხოვებით საკუთარ გოგონებს, როგორც თავად ხშირად უწოდებენ, „პატრონს ჩააბარებენ“.

გოგონების მოტაცება ოჯახის შექმნის მიზნით საქართველოში საკმაოდ გავრცელებულ ტრადიციას წარმოადგენს, თუმცა ბოლოდროინდელი ტენდენციებიდან გამომდინარე, მოტაცებების რაოდენობა შემცირდა. დამკვიდრებული სტერეოტიპის თანახმად, მოტაცებულ გოგონას არავინ მოიყვანს ცოლად, ამიტომ მოტაცებული გოგონების უმრავლესობა საზოგადოებისა და ოჯახის ზეწოლით, იძულებულია ცოლად გაჰყვეს გამტაცებელს.

ადრეული ქორწინების შედეგები

ადრეულ ასაკში დაოჯახებას თან სდევს მრავალი პრობლემა:

• არასრულწლოვან ასაკში გათხოვილ გოგონებს ძალიან უჭირთ სკოლაში სიარულს შეუთავსონ საოჯახო საქმიანობა. როგორც წესი, გოგონები საცხოვრებლად გადადიან ქმრის სახლში და იძულებულნი არიან ჩაერთონ საოჯახო საქმიანობაში. სამწუხაროდ, სტატისტიკა აჩვენებს, რომ უმეტეს შემთხვევებში, ისინი წყვეტენ სკოლაში სიარულს და განათლების მიღებას. განათლების შეწყვეტის გამო კი, გოგონები ვერ ახერხებენ პროფესიულ განვითარებას, რის გამოც საგრძნობლად მცირდება სამუშაოს პოვნისა და დასაქმების პერსპექტივები, ხოლო სიღარიბეში ცხოვრების რისკი მატულობს. შესაბამისად, ქალები, რომლებიც ადრეულ ასაკში გათხოვდნენ, ძირითად შემთხვევებში, არიან უმუშევრები, რაც განპირობებულია მათი განათლების განსაკუთრებით დაბალი დონით.
• ადრეულ ასაკში დაოჯახებული გოგონები დგებიან ისეთი საფრთხის წინაშე, როგორიც არის ოჯახში ძალადობა. მათ არ იციან დაცვის რა საშუალებებს უნდა მიმართონ ოჯახში ძალადობის შემთხვევაში, ხოლო საკუთარი მშობლებისგან ნასწავლი და საზოგადოებაში გაბატონებული სტერეოტიპი, რომ „ქალმა უნდა მოითმინოს ყველაფერი, რათა შეინარჩუნოს ოჯახი“ − მათ უფრო მეტად მოწყვლადს ხდის. შესაბამისად, მათ უბრალოდ არ აქვთ არჩევანის შესაძლებლობა და იძულებულნი არიან მიიღონ არსებული რეალობა და შეეგუონ მათ მიმართ განხორციელებულ ძალადობას.
• ასევე პრობლემატურია ის ფაქტიც, რომ ადრეულ ასაკში დაოჯახებულ გოგონებს არ აქვთ სათანადო ინფორმაცია კონტრაცეპტივებისა და უსაფრთხო სექსუალური ცხოვრების შესახებ, რის გამოც იზრდება ადრეული ორსულობის შესაძლებლობა, ასევე სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებებით, მათ შორის შიდსით (აივ ინფექციით) დაინფიცირების რისკი.
• ხშირია შემთხვევები, როდესაც დაოჯახების შემდეგ მალევე ხდება დაორსულება. როდესაც გოგონა ორსულდება ადრეულ ასაკში, მისი აწმყო და მომავალი რადიკალურად იცვლება და ეს ცვლილება ძალიან იშვიათად არის უკეთესობისკენ. ადრეულ ასაკში ორსულობა, როდესაც გოგონა ფიზიკურად, ფსიქოლოგიურად და სოციალურად არ არის ამისთვის მზად, საფრთხეს უქმნის მის ჯანმრთელობას. მისი სხეული არ არის საკმარისად მომწიფებული ორსულობისთვის, ასევე ორსულობის პერიოდში გოგონები ვერ იღებენ სრულყოფილ სამედიცინო დახმარებას, რაც საბოლოო ჯამში საფრთხეს უქმნის როგორც დედის, ასევე ბავშვის სიცოცხლეს და ჯანმრთელობას.
• ამავდროულად უნდა აღინიშნოს, რომ ძალიან იშვიათია შემთხვევები, როდესაც ადრეული ორსულობა გოგონას ნებით ხდება. გათხოვების შემდეგ, ხშირია ოჯახის მხრიდან გოგონებზე ზეწოლა დაორსულების მიზნით, რის გამოც ისინი იძულებულნი არიან საკმაოდ ადრეულ ასაკში გახდნენ მრავალშვილიანი დედები.ბავშვის შეძენის შემდეგ, მათი დროის უდიდესი ნაწილი მიაქვს ბავშვის მოვლას და საოჯახო საქმიანობას, რის შედეგადაც მათ პრაქტიკულად უწევთ უარის თქმა ბავშვობაზე,ისინი ხდებიან სოციალურად იზოლირებული საკუთარი ოჯახებისა და მეგობრებისგან. გოგონებს არ აქვთ არჩევანის საშუალება, რითაც ხდება მათი უფლებების უხეში დარღვევა. ორსულობა უარყოფითად აისახება გოგონების უფლებებზე, მათ შორის უფლებაზე მიიღოს განათლება, რომელიც მისცემს მათ მომავალი განვითარების და დასაქმების საშუალებას.

კანონმდებლობა

საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად, ქორწინებისთვის აუცილებელიასაქორწინო ასაკი 18 წელი და დასაქორწინებელი პირების თანხმობა.

საქართველოს კანონმდებლობა კრძალავს სქესობრივ კავშირს 16 წლამდე ასაკის პირებთან, თუნდაც ამ კავშირს ნებაყოფლობითი ხასიათი ჰქონდეს და სანქციის სახით აწესებს თავისუფლების აღკვეთას ვადით 7-დან 9 წლამდე.

ასევე დანაშაულს წარმოადგენსგოგონას მოტაცებაოჯახის შექმნის მიზნით. აღნიშნული ქმედებაგანხორციელებული არასრულწლოვნის მიმართ თვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 7-დან 10 წლამდე ვადით.

აკრძალულია ქორწინების (მათ შორის არარეგისტრირებულის) იძულება.აღნიშნული ქმედება, ჩადენილი წინასწარი შეცნობით არასრულწლოვნის მიმართ ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით 2-დან 4 წლამდე.

ადრეული ქორწინების პრევენცია

მნიშვნელოვანია საზოგადოების თითოეულმა წევრმა საფუძვლიანად და სრულყოფილად გააანალიზოს, თუ რაოდენ რისკის შემცველია ადრეული ქორწინება არამარტო კონკრეტული მოზარდებისთვის, არამედ სრულიად საზოგადოებისთვის. თითოეულმა ადამიანმა უნდა გააცნობიეროს საკუთარი როლი ადრეული ქორწინების პრევენციის საქმეში, რომ მასთან ბრძოლა ყოველი მათგანის ვალდებულებაა. ადრეული ქორწინებების აღმოფხვრით შესაძლებელი გახდება სიღარიბის დაძლევა, რაც გოგონებს მისცემს საშუალებას უფრო გააქტიურდნენ და მეტად ჩაერთონ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. ძლიერ და განათლებულ გოგონებს შეეძლებათ უკეთ იზრუნონ საკუთარ ბავშვებზე, რაც ხელს შეუწყობს უფრო ჯანმრთელი ოჯახების შექმნას.

სტატია მომზადებულია ორგანიზაცია „კონსტიტუციის 42-ე მუხლის“ მიერ პროექტის „ქალთა, განსაკუთრებით კი ეთნიკურ უმცირესობათა ჯგუფს მიკუთვნებულ ქალთა გაძლიერება და მართლმსაჯულებაზე ხელმისაწვდომობის ხელშეწყობა“ფარგლებში.

სტატიის მომზადება შესაძლებელი გახდა ამერიკელი ხალხის გულუხვი დახმარების წყალობით, რომელიც აშშ-ს საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) მეშვეობით იქნა გაწეული. სტატიის შინაარსზე პასუხისმგებელია კონსტიტუციის 42-ე მუხლი. ის შესაძლოა არ ასახავდეს USAID-ის, აშშ-ის მთავრობის ან აღმოსავლეთ-დასავლეთის მართვის ინსტიტუტის შეხედულებებს.